آببندی تونل سگمنتی TBM
شاخه تخصصی شاهراهکار تونل برای لاینینگ پیشساخته سگمنتی؛ گسکت، joint، tolerance، bolt/key، cross-passage و interface با سازههای غیرسگمنتی.
تفاوت اساسی با تونل دارای Sheet Membrane
در بسیاری از تونلهای TBM سگمنتی، خط اصلی آببندی در joint بین سگمنتها و gasket قرار دارد؛ بنابراین راندل و ورق PVC پیوستهای که در NATM/دوپوسته متداول است، الزاماً سیستم اصلی این نوع تونل نیست.
این تفکیک مهم است: نمیتوان جزئیات sheet membrane را بدون طراحی مستقل روی lining سگمنتی تعمیم داد.
اجزای سیستم آببندی سگمنتی
جنس، profile، corner splice، compression و durability.
groove، gap، offset و tolerance نصب.
نقش در alignment و حفظ compression gasket.
اتصال سیستم سگمنتی به opening یا لاینینگ ثانویه.
رفتار پشت سگمنت و تأثیر بر alignment/void.
تزریق، joint sealing یا repair detail بسته به defect.
Design Inputs
- حداکثر فشار آب طراحی و Load Caseهای Exceptional/Transient مرتبط
- قطر، ضخامت و هندسه سگمنت
- نوع Joint، Groove و Gasket Profile
- Segment Manufacturing Tolerance + Erection Tolerance و تحلیل Gap/Offset
- حداقل Compression گسکت در بدترین ترکیب Tolerance
- Relaxation/Aging بلندمدت گسکت و Safety Factor متناظر
- سازگاری ماده گسکت با شیمی آب، هیدروکربن یا محیط پروژه
- نوع Cross-passage / Station Interface
- معیار نشت بهرهبردار و روش Repair/Access
مراجع مهم
راهنمای طراحی لاینینگ سگمنتی تونل.
توصیه AFTES درباره گسکتهای Hydrophilic/Water-Swelling برای سگمنت و روشهای ارزیابی و کنترل کیفیت؛ برای سایر خانوادههای گسکت، دامنه سند باید جداگانه کنترل شود.
چکلیست مشاور
- Design Water Pressure و Safety Factor گسکت تعریف شده
- Gap/Offset و Tolerance Stack-up تحلیل شده
- Relaxation/Aging و حداقل Compression بلندمدت کنترل شده
- Corner Splice / Joint Detail تأیید شده
- Factory QC گسکت و Segment Groove مشخص است
- Cross-passage / Station Interface دیتیل مستقل دارد
- Leak Repair Method تعریف شده
- As-built Ring/Segment Traceability وجود دارد
راهنمای ITA WG2 سال 2019 مرجع عمومی طراحی لاینینگ سگمنتی است. راهنمای 2026 ITA WG2 درباره Longitudinal Joint Design نیز برای رفتار سازهای Joint مکمل است، اما جای طراحی Water-tightness گسکت را نمیگیرد.